Povežite se s nama


Mističnost i tajanstvenost oko imena „Janko Polić Kamov“ prožima njegov datum rođenja, njegovu smrt, a sve ono između, što nazivamo životom, zavio je ekspresionistički duh i krik koji je u ondašnje vrijeme bio pretih – barem za tadašnja ušesa. Ličnost Kamova jedan je od ponosa grada Rijeke. Uz industrijski štih, nerazjašnjene i tragične smrti poput one Nenada Vižina i Vitomira Jovičića Simkea, Rijeka je do dana današnjeg ostala neiscrpan izvor krikova koji se veru neboderima, plutaju Rječinom i nadgledaju brodove koji proizlaze iz Viktora Lenca i 3. maja. Jedan krik je i onaj Kamovljev.

Mladi je Kamov fascinantna ličnost koja je s 19 godina uspjela svoje kaotične osjećaje prenijeti na papir i time otvoriti hrvatskoj književnosti portal u nešto drugačiju prozu i književnost. Dok su drugi autori tek počinjali navikavati svoje literarne glasnice na avangardne i ekspresionističke melodije, Kamovljevo je pero vrištalo.

Ekspresionizam nije kaskao u hrvatskoj književnosti. On se pojavio kad i u svim ostalim (zapadnim) književnostima, što možemo objasniti tadašnjim utjecajem njemačkog jezika u Austro-Ugarskoj monarhiji čijim je dijelom bila današnja Republika Hrvatska. Zahvaljujući dobrostojećoj obitelji Polić, Janko je imao priliku putovati diljem Europe i tako ostati ukorak sa svim aktualnim zbivanjima. Danas je Kamov prepoznat kao kvalitetan autor koji se usudio biti drugačiji i koji je znao poslušati svoj krik, isti onaj krik koji ga je razdirao i nagnao na hedonistička eksperimentiranja u svom kratkom, ali dinamičnom životu. U svijetu tadašnjih hrvatskih književnika, bio je proklet i krvav u raljama neshvaćenosti gdje ne može postojati paralelno s jednim Krležom, Matošem i inim pjesnicima koji su njegovu ekspresiju usporedili s pljuvačkom. No, ta je ista pljuvačka, kojom je Kamov u Prvoj sušačkoj hrvatskoj gimnaziji u Rijeci pljunuo svog nastavnika Hercigonju, lansirala mladog stvaralaca i stvorila u njemu tihi inat koji ga je gurao u stvaralačkom radu.

Bez obzira na to što je vidljivo da je Kamov prethodio službenom početku ekspresionizma, iz njegovog života nije moglo iznjedriti ništa osim kričanja, vriskanja i psovanja. Bio je sin bogataša koji je 1902. godine doživio ekonomski krah, izbačen je iz škole, ljubav života se udala za drugoga, njegovi su radovi bili popljuvani od strane afirmiranih pisaca, doživio je smrt i oca i majke, a rodnu je državu napustio. Sve se to akumulira u Kamovljevoj umjetnosti – umjetnosti ironičnog pljuvanja i psovanja kojom se dobiva estetika ružnoće visokog nivoa i krikovi visokih tonaliteta.

Na mjestu nekadašnje ville „Gemma“, nazvanoj po Gemmi Polić – majci Janka Polića Kamova, nalazi se Škola za primijenjenu umjetnost u Rijeci, odmah pored ulice Janka Polića Kamova. Ovo je jedan od načina na koji je Grad iskazao svoju ljubav i zahvalnost prema svojemu sinu Kamovu, ali i pokušaj poniznosti pred velikim umjetnikom kojeg je taj isti Grad – njegovi građani – odbacio kad nije trebao. S druge strane, Novi list je objavljivao Kamovljeve tekstove, stoga je tu ipak bilo doze ljubavi i poštovanja.

Iako se njegov kip svakodnevno sunča ispred hotela Continental i nečujno izgovara: „Prijatno“ svakome tko naruči hamburger kod Žareta, nekoć su Kamovljeve žive riječi bile – nečujne.